PARDOES

'Hallucineren' is gekozen tot het Van Dale Woord van het Jaar 2025. Het is geen nieuw woord, maar volgens hoofdredacteur Ton den Boon van De Dikke Van Dale staat het woord voor een bepaalde trend in het afgelopen jaar namelijk: ‘het 'hallucineren' van chatbots als Chat GPT en Gemini. In die context betekent hallucineren in­for­ma­tie ver­strek­ken die niet op (be­trouw­ba­re) da­ta is ge­ba­seerd en die daar­om on­nauw­keu­rig of vol­strekt on­juist is’.  De tijdgeest zegt dus dat niet alleen mensen dingen zien die er niet zijn, maar ook chatbots. Maar dat laatste vind ik geen verrassing? Het niet willen zien, van dingen die simpelweg echt zijn, is groeiende. Kijk alleen maar naar de onbeschofte reacties op social media. Ik begin zo langzaamaan te geloven dat steeds meer mensen, inclusief de chatbots, van het juiste pad raken. Ook bij kinderen begin ik zo mijn twijfels te krijgen. Hoe bedenken ze nou zo’n raar woord van het jaar? Nou ja, woord. Het zijn eigenlijk twee c...

Waar het woordje feeks toe kan leiden? In deze wil ik nog even terug naar het moment waarop ex-informateur Hans Wijers aankondigde te stoppen met zijn opdracht om samen met Sybrand Buma de mogelijkheden te onderzoeken voor een nieuw, doch stabiel middenkabinet. Maar daar werd al heel snel een stokje voor gestoken. Niet het woord leugen, maar het woord feeks deed Wijers struikelen. Hoe kwam het zo? Hans Wijers had na de laatste verkiezingsuitslag Dilan Yeşilgöz van de VVD een leugenaar genoemd, althans volgens het NRC. Dat bleek later niet te kloppen.  Eric Smit, oprichter van het journalistiek platform FTM had dat gezegd. De bijdrage van Hans Wijers was, volgens Eric Smit, juist genuanceerd. Wijers had gezegd dat het politiek kunst- en vliegwerk zou vergen om een stabiel middenkabinet te vormen. In plaats van zich te verontschuldigen voor de foutieve berichtgeving ging de onderzoeksjournalist Hugo Logtenberg van het NRC dieper graven in het verleden van Hans Wijers. Er moest toch i...

Laatst liep ik op de Citadellaan langs de Aa richting het toekomstige bruisende stadsdeel genaamd de Citadelpoort. Dit moet een nieuwe, levendige buurt worden waar wonen, creativiteit en groen samenkomen. Een plek worden waar iedereen zich thuis kan voelen. In mijn jonge jaren heb ik met plezier gewoond in wat nu dus de Citadelpoort moet gaan heten. Toen bruiste het daar ook. Wat zeg ik: het knetterde soms. Er was niet voor niets een klein politiebureau aan de Orthenseweg, want er waren een paar straten in de wijk waar het soms kon knetteren. Ik was bijna bij de plek waar vroeger Soos Swiebertje was. Op de zaterdagavond dronk ik daar mijn biertje, danste ik met een leuk meisje en werd soms verliefd. Onderweg naar de Nettorama, want daar waren de l’or koffiecups in de aanbieding, moest ik met een glimlach daar nog aan denken. In de Aa dobberden een aantal obesitas-achtig uitziende eenden. Ze klonken nogal boos. Ik dacht: het toedienen van het middel ozempic om af te vallen zou vast bij ...

Wouter Koolmees is een railrunner. Hij loopt van station naar station om te kijken of de treinen op tijd vertrekken. Meestal lukt dat wel, soms niet. Dan is het op een tochtig perron, zeker in deze tijd, een beetje blauwbekken. Laatst stond ik op het station in Nijmegen te wachten op de trein naar huis. Uit een luidspreker klonk op een vol perron de AI-achtige stem die zei dat de trein wat vertraging had. Ik keek rond. Als al die mensen maar passen in de trein, dacht ik. Zo niet, dan ga ik Wouter Koolmees bellen, de hoofdconducteur van de NS.  Maar nu even niet. Wouter Koolmees is verkenner geworden. Nee, niet van de padvinderij, maar van het Haagse wespennest. Een verkenner, wat moet ik me daar bij voorstellen? Zelf ben ik nooit lid van de padvinderij geweest, dus ik weet ook niet wat de rol van een verkenner is. Alleen hoorde ik eens dat op een scoutingkamp, wanneer de padvinders braaf lagen te slapen, de verkenner in het donker het deed met een Akela. Voor de duidelijkheid: de v...

27 oktober 1944 was in Den Bosch de dag waarop de stad los kwam van zijn bezetter. Het was ook de dag dat ik in de kelder van het Carolus Ziekenhuis het los kwam van de baarmoeder. Het ziekenhuis bestaat al heel lang niet meer. Om met de woorden van Descartes te spreken: ‘Ik denk, dus ik besta’. En dat doe ik gelukkig nog steeds. Al gaat het langzaamaan minder soepel. Femke Bol staat in ieder geval sneller op uit de startblokken dan ik. Soms is mijn loopje een beetje wankel, zeker als ik trappen op-en-af loop. Dan voelt het alsof ik een beetje high ben, een jointje rook om in hogere sferen te komen. Een jointje? Dat durfde ik vroeger absoluut niet. Ik wilde alert blijven en alles onder controle houden. Trouwens, dat heb ik nog steeds. Op de fiets alles onder controle houden lukt nog wel, maar in een auto alles onder controle houden? Tja, dat wordt een stuk lastiger. Op tafel ligt nog steeds een uitnodiging voor mijn rijbewijsherkeuring. Maar ik rijd al een hele poos geen auto meer. De ...

Champagne of campagne? Het scheelt slechts een letter, maar champagne smaakt wel heel anders dan campagne. Nu ben ik van huis niet zo’n champagne drinker ofschoon een glas champagne wel feestelijk is. Feestelijk! Dat kan ik van de campagnes van de politieke partijen niet bepaald zeggen. Op de radio en tv hoor en zie ik ze alleen maar over elkaar buitelende partijleiders die elkaar veel verwijten maken of nou over migratie, zorg of wonen gaat. Een kleuterklas is er niets bij. Het is zoiets van: Ik speel niet meer met jou, want jij bent stout. Het samen zijn is ver te zoeken. De meeste weldenkende mensen in ons land zijn de politiek beu, waaronder ik. Het is soms ook om onpasselijk van te worden. Dilan Yesilgoz heeft het constant over de hardwerkende Nederlander en de ondernemer alsof er geen andere mensen bestaan. In haar ogen bestaan die ook niet. Haar VVD heeft de afgelopen jaren als regeringspartij er mede een grote puinhoop van gemaakt, maar daarover hoor je haar niet. Het gebrek aa...

Vorige  week zondag beleefde ik mijn laatste vakantiedag in Fuengirola. Nog een keer langs de oneindig lange boulevard slenteren. Op een bankje nog een keer de geur van de zeelucht inademen en naar de onvermoeibaar kabbelende golven kijken. Genieten van de gilletjes als mensen met hun voeten de zee proeven. Het klinkt best nostalgisch, maar toch. Het is wel weer voorbij die mooie zomermaand in het Spaanse Andalusië. Één hele maand. Toen ik op 14 september in Eindhoven in het vliegtuig stapte dacht ik: een maand, dat is lang. Edoch, een maand gaat even snel voorbij als een vliegende, brutale zeemeeuw in Fuengirola. Want brutaal is de zeemeeuw. Als je even niet alert bent, jat een zeemeeuw gewoon het ontbijt van je bordje op het balkon. Maar ach, dat zijn nou eenmaal de wetten van de natuur.  Op de laatste zondag in Fuengirola mijmer ik op mijn balkon, onder het genot van een cortado en lekkernij, over mijn maand Fuengirola. Iedere dag ontwaakte ik, terwijl de zon hoger klom, ...

Nooit had ik verwacht dat ik eens een stierenvechtersarena zou gaan bezoeken. Maar in Fuengirola afgelopen zaterdag dus wel. Het was rond elf uur in de morgen. De zon had zijn bakoven al op zo’n 27 graden staan. En dat is heel wat anders dan in het gure Nederland qua weer en qua stemming. In mijn Den Bosch hield notabene D’66 als voorbereiding op de komende verkiezingen een partijcongres. Intussen was Den Bosch weer voor even omgedoopt tot Oeteldonk. Hoezo dat? Er was kennelijk alle reden voor een feestje. Nu is er in Den Bosch altijd wel een reden voor een feestje. Een feestje? Ja, want Oeteldonk bestond 143 jaar. Geen reden om een feestje te vieren, toch? Toch wel, met dank aan een slim bedachte elf-elf formule, te weten 11x11+11+11=143. Nee, ik verzin het niet. Wie dat bedacht heeft zal vast ooit een zonnesteek hebben opgelopen, net als ik bijna in Fuengirola. Het is hier namelijk al ruim drie weken warm en soms zelfs gewoon heet. Nee, ik verzin het niet.  En omdat het 's middag...

In het Spaanse Fuengirola schijnt elke dag wel de zon. De temperatuur is er zodanig aangenaam dat het mensen op een andere manier verhit. De zonnestralen stemmen hen mild en verdraagzaam. Ik las trouwens dat Spanjaarden gemiddeld ouder worden dan wij Nederlanders. Daar zorgt namelijk een gezond mediterraan leven voor, maar ook de sterke sociale structuur. Nou, kom daar maar eens om in ons land. In een land waar boeren nog steeds gif spuiten op hun gewassen in het polderlandschap. Dat gif is zo langzamerhand ook overgewaaid naar de hoofden van een groep mensen die enorm tekeer kunnen gaan zonder dat ze een seconde hebben nagedacht over wat ze eigenlijk schreeuwen. Zo las ik in de krant een interview met Els Noort, een jonge vrouw die vorige week zaterdag de vreselijk uit de hand gelopen protestmanifestatie tegen het huidige asielbeleid heeft georganiseerd. Els Noort heeft in haar jonge leven al kennis gemaakt met een zware depressie. Nu weet ik gelukkig niet wat een zware depressie met ...

Wat weet u van het jaar 1629? Het zou een vraag kunnen zijn uit de populaire tv-quiz ‘De slimste mens’. Als ik deelnemer zou zijn van dit programma zou ik meteen zeggen: 'Het Beleg van Den Bosch'. Frederik Hendrik, de zoon van Willem van Oranje, veroverde onze stad op de Spaanse overheersing. Hij werd destijds de grote stedendwinger genoemd. Frederik Hendrik nam niet alleen Den Bosch in, maar ook Breda, Maastricht en nog een paar steden. Onze stad is nog altijd blij dat Frederik Hendrik dat heeft gelapt. Nou van mij had dat niet per se gehoeven, want intussen is Spanje wel mijn favoriete vakantieland geworden, een soort van tweede thuis. Vandaag ga ik weer voor vier weken naar Fuengirola toe. Ik verheug me nu al op het op sardines eten aan het strand terwijl de golven van de zee traag de branding aaien. In Spanje zal het beleg van Den Bosch in het jaar 1629 niet tot de verbeelding spreken. In Den Bosch wel. Het is een historische gebeurtenis die niet alleen de geschiedenis van ...

De avonden beginnen vroeger nu de zon er eerder de brui aangeeft. Ook zie ik de blaadjes vallen, zij het in slow motion. Nee, ik ben niet in de war. Nog even en we kunnen onze jas weer aantrekken. De avonden, dat is ook een titel van een boek van Gerard van ‘t Reve, zijn begonnen. En met de naderende herfst voelen de avonden langer. En wat doe je op de langere avonden? Nog een ommetje maken, Rummikub spelen, een boek lezen of toch maar in je fauteuil lui achterover hangen en naar de tv kijken? Dat laatste heb ik afgelopen dinsdagavond gedaan. De vertrouwde talkshows zijn weer begonnen. En ook ‘De slimste mens’, maar dan wel zonder Philip Freriks en zijn maatje brombeer Maarten van Rossem. Herman van der Zandt en Paulien Cornelisse zijn nu het gezicht van 'De slimste mens'. Een slimme zet van de omroep. Het proeft iets frisser.  Maar mijn tv-dinsdagavond begon bij de talkshow van Eva Jinek op NPO 1. Eva zag er na haar zomerreces scherp en monter uit. Ze had er zin in. Ook haar g...

Wat deed ik acht jaar geleden op 27 augustus? Ik zou het niet weten. Maar er is een social media platform die dat wel weet en dat is Facebook. Ik was toen een klein weekje in Amsterdam om op een eigenwijze poes te passen. Haar baasje was op vakantie. Een makkie dus en alle tijd voor mij om van alles te ondernemen in het Amsterdamse. Nou ja, ik moest wel om de twee dagen de kattenbak verschonen, want een poes houdt niet van een vieze kattenbak.  En nu acht jaar later heb ik geen actuele herinnering meer aan dat weekje Amsterdam. FB daarentegen wel want die houdt alles bij of je het nou leuk vindt of niet. Mijn partner roept vaak: ‘stop toch eens met dat FB’. Lastig, want ik ben nogal nieuwsgierig van aard. En dan vind ik het wel leuk om herinnerd te worden aan deze herinnering, immers de dagen rijgen zich toch al zo snel aan elkaar.  Soms weet ik niet of ik van voor of van achter leef. Mijn lieve schoonmoeder, die nu aan de overkant van de horizon is, zei eens: het leven is al...

  Het is nog steeds komkommertijd. Alles staat op een laag pitje, maar niet in het Stadhuis. Daar zijn beleidsambtenaren, met het oog op morgen, druk doende met het maken van plannen van op z’n minst drie grote projecten. Je kunt dus niet zeggen dat de ambtenaar een lui paard is en alleen maar uit het raam kijkt. Vandaar dat ik  expres lui paard schrijf, want als je dit woord aan elkaar schrijft wordt het  luipaard, een roofdier die een snelheid  van 58 km per uur kan halen. Met andere woorden: beleidsambtenaren kunnen hard werken en zijn bezig met allerlei stadse projecten, te weten een nieuw station, een imposante  stadsdelta en een grote woonwijk rondom station Oost. En zo transformeert ons grote dorp aan de Maas zich tot een soort Manhattan aan de Maas. Immers we gaan straks op New York lijken met al die woontorens. Ik heb horen fluisteren dat de Draak op het Stationsplein wordt vervangen door een waarachtig Vrijheidsbeeld. Dat is natuurlijk ijdeltuiterij, m...

Het is hoogzomer. Bijna iedereen is op vakantie en ligt met z’n luie reet op een strandbedje aan de Middellandse Zee of is stoer aan bergwandelen in de Alpen. Er zijn nu eenmaal sportievelingen en luiaards. Het is niet alleen hoogzomer, het is ook nog eens hoogseizoen, en dan gaan veel Nederlanders naar de hoogmis van de zomer ofwel op vakantie. In het hoogseizoen zijn ook de prijzen op z’n hoogst. Maar dat deert niet. Gisteren hoorde ik op de radio dat Schiphol in de zomermaanden 13 miljoen mensen van A naar B vliegt. It’s boardingtime! Dan zou je denken dat je op de Bossche Markt een kanon zou kunnen afschieten zonder iemand te raken, maar dat is ook niet zo. De terrassen zitten gewoon vol. Toch staat alles op een laag pitje. We noemen dat komkommertijd. Jammer genoeg hebben we dat woord niet zelf bedacht, maar onze oosterburen. In het Duits klinkt het wel echt heel anders: ‘sauregurkenzeit’. Dat doet me wel eerder denken aan zure augurken dan aan komkommers. Maar dat mag de pret ni...

Oh moeder, wat is het heet. Dit was een Britse comedyserie, die in de jaren zeventig werd uitgezonden op de Nederlandse tv. Een serie om inderdaad heet van te worden. De comedyserie speelt zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog en gaat over een theatergroep die onderdeel uitmaakt van het Britse koloniale leger in Brits Indië . De groep wordt aangevoerd door de schreeuwerige sergeant-majoor "Shut up" Williams. Deze Williams is een echte legerman en vindt dat de theatergroep bestaat uit een stel mietjes. Die “Shut up” Williams doet mij anno 2025 aan iemand denken. Maar daar wil ik het niet over hebben.  Nee, ik wil het even hebben over de achterliggende hete dagen. Ik heb toen ook minstens tien keer geroepen: o moeder, wat is het heet. Want dat was het. Die hitte! Het was buiten een complete bakoven die ik niet kon instellen. Ik vind het maar niks. In huis had ik alles hermetisch afgesloten. Balkondeur dicht, screens omlaag en ook nog eens de overgordijnen dicht.   En zo le...

Pas zat ik nog in een zonnig Kos op een strandstoel aan een azuurblauwe vredig kabbelende zee. Voor mij dobberde een stuurloos aftands Grieks blauwwit bootje. Terwijl ik daar naar keek, moest ik even denken aan de politieke theaterkaravaan die vanaf komende zomer weer langs komt. Overal zullen er weer theatervoorstellingen of one-(wo)man-shows op de agenda worden gezet om ons opnieuw te verleiden tot een stem op. Ja, op wie? Een goede vraag? Het politieke theater doet mij sterk denken aan het vroegere theaterfestival Boulevard of Broken Dreams. Nee, dan gaat het zeker niet om de inhoud, maar om de laatste twee woorden: ‘Broken Dreams. Daar worden we namelijk in de politiek constant mee gefêteerd. Veel zeggen, niets doen. En zo gaat altijd. Op het jaarlijkse theaterfestival de Boulevard word ik ook vaak gefêteerd op "broken dreams", maar dan voelt het heel anders. Immers zo’n theaterfestival doet ertoe, prikkelt je zintuigen en laat je genieten van kunst en cultuur. Een theate...

Afgelopen zondag was het 4 mei. Een gewone zondag zoals alle andere zondagen. Niets bijzonders dus. Gewoon een beetje later opstaan, wat trager het dagritme zoeken. Buiten keek het frisser, de bomen wuifden meer en het zonnetje scheen flauw door de licht bewolkte lucht, terwijl zaterdag, spreekwoordelijk gesproken dan, de mussen nog bijna van het dak vielen. Op die zomerse zaterdag ben ik voor het culinair tapas happen op mijn ebike nog heen en weer gefietst naar vrienden in Veghel. Eenmaal buiten aan tafel kwam van alles voorbij, maar niemand repte een woord over 4 mei, de dag van de dodenherdenking. Kennelijk had niemand de behoefte om hier iets over te zeggen. Ook ik niet.  Wat moet je er eigenlijk nog over zeggen? Er is al zo vaak in de vele verhalen die worden verteld gezegd: het mag nooit meer gebeuren. Ook nu weer werden die woorden, zij wat omfloerst, gezegd. In mijn ogen verbleken deze woorden langzamerhand nu in de wereld op cruciale plekken het oorlogsvuur woedt. De woor...

De tijd voelt als een vliegtuig dat in no-time van A naar B vliegt. En zo zijn vier weken Fuengirola alweer verleden tijd, alsof ik een dagretour had geboekt! Niets is minder waar, want het waren vier mooie weken met een bijzondere apotheose. De laatste maandag van mijn verblijf deed de stroomvoorziening geheel Spanje een groot aantal uren in de pauzestad belanden. Het leek op zoiets als een totale zonsverduistering. En ik had dit in eerste instantie helemaal niet door. Vol goede moed ging ik rond half een met de bus van Fuengirola naar Malaga om nog effe wat kunst van Picasso figuurlijk mee te pikken. Na drie kwartier naderde de bus de halte waar ik zou uitstappen. Ik zag wel dat bij verschillende kruispunten in Malaga het verkeer werd geregeld door driftig zwaaiende politieagenten. De verkeerslichten hadden kennelijk een snipperdag, dacht ik nog. In de bus hoorde ik wel dat de chauffeur druk in gesprek met een paar passagiers. Maar ja, mijn Spaans reikt niet verder dan een stuk of w...

Zondagmorgen in Fuengirola. Het is vandaag Palmpasen. Buiten is het nog stil. De dragers die straks de loeizware troon met daarop een beeltenis van Jesus op hun schouders door de smalle straten gaan sjouwen zullen vast al een beetje nerveus zijn. Als dat maar goed gaat, zullen ze denken. Ik ook. Eerst even koffie zetten. Ook geen eenvoudige klus, temeer ik geen filter koffiezetapparaat meer gewend ben. Dus om koffie te kunnen zetten moet je wel de kunst verstaan om precies de juiste hoeveelheid filterkoffie en de juiste hoeveelheid water in het melitta filter te doen. Dat kunstje laat ik graag aan mijn partner over. En om die reden ga ik alvast buiten op het balkon zitten en hoor het pruttelende koffiezetapparaat aan. Het is haast meditatief. Ik kijk naar de hemel en zie dat het zijn poort nog niet heeft geopend. Nu zal ik het woordje hemel niet gauw gebruiken, maar in Fuengirola op weg naar Pasen voelt dat voor even anders. Intussen laat het naar het blaue hinein kijken nog wel even o...

Terwijl de wereld toekijkt hoe Don(ald) Corleone in het Witte Maffiosi Huis zijn jarenlange wrok tegen alles en iedereen aan het botvieren is laat de blauwe lucht in Fuengirola mij gelukkig de andere kant zien. Alhoewel het weer in het bijna altijd zonnige Spanje door orkaan Don(ald) Corleone ook zo zachtjesaan van de kook raakt. Zo was ik vorige week nog naar Cadiz, dat op een smalle landtong ligt, getogen. In deze havenstad omringd door de Atlantische Oceaan kun je eindeloos door de smalle straatjes kuieren met op de achtergrond de golven die permanent tegen de kade slaan. In Cadiz schijnt altijd de zon, dat had ik namelijk gelezen. Niet dus, eenmaal in een smal straatje moest ik zowaar een kerk invluchten voor een enorme niet Spaanse hoosbui. Gelukkig zijn er in Cadiz, net als in de meeste Spaanse steden, veel kerken. Immers voor het oog van het kerkvolk zijn er in Spanje kennelijk nog veel gelovigen. Nu zal ik, als je mij een beetje kent, niet zo snel een kerk als toevluchtsoord ge...

Vandaag is het, na een fraai zonnig en winderig weekend, opnieuw een aangename dag. Maar toch. Het verandert niets aan mijn hekel aan maandag. Dat had ik al als kind. En dat is nooit veranderd. Op maandag vullen mijn neusgaten zich namelijk vaak met een soort van wasgeur. Hoe komt dat? Vroeger begon mijn moeder op zondagavond al met de wasvoorbereiding. Alle vuile wasgoed werd verzameld en in een ouderwetse wastobbe ondergedompeld. Die wastobbe werd dan op maandagmorgen gevuld met water en een wasmiddel. Mijn moeder gebruikte toen, zover ik me nog kan herinneren, Sunlight Zeep of iets van een zachte groene glibberige zeep. De zachte groene zeep zat in een soort karton waar nu de rinse gladde appelstroop in wordt verkocht.  Kijk, in de jaren vijftig was het wassen nog ouderwets handwerk. Later deed een enchte wasmachine zijn intrede, maar dan voor mensen die beter bij kas zaten. Bij ons heeft het nog wel even geduurd voordat er wasmachine zijn opwachting maakte. En zo trok de wasge...

Gisteren vroeg mijn huisgenoot: ‘wanneer ga je de ramen lappen? Hoe lang is dat nu geleden?´ Je kunt amper nog naar buiten kijken’, voegde ze er nog aan toe. Niet zo overdrijven, zei ik meteen. Ik kan nog alles zien wat ik wil zien. En daar zit nou precies ons verschil van inzicht. Bij ons is het meer het spelletje: ik zie. ik zie, wat jij niet ziet. En daarom is het slimmer om een huishoudhulp te gaan zoeken. Niet dat die talrijk zijn, maar het is het proberen waard. De huishoudhulp! In die context hoorde ik dat voor gemeenten het aanvragen van huishoudelijke hulp een toenemende kostenpost is. Hoe komt dat zo? Ouderen, en die zijn er verrekte veel, doen steeds meer een beroep op huishoudelijke hulp omdat ze zelf niet meer hun huis kunnen schoonmaken. Nou, daar hoef je volgens mij niet oud voor te zijn. Ik heb er altijd al een broertje dood aan gehad. Alleen het stofzuigen al, vind ik een strafexpeditie. Maar goed, daar wordt verschillend over gedacht.  Er zijn mensen die het een g...